Special: dagelijks leven

In de buurt van de Romeinse forten ontstaan meestal burgerlijke nederzettingen in
de vorm van kampdorpen. De komst van de Romeinen zorgt ook voor de eerste
steden in ons land. Net als de soldaten hebben de bewoners van deze
nederzettingen goed te eten en zijn er allerlei vormen van vermaak.

1. Leven in het kampdorp

In de omgeving van een Romeins fort ontstaat altijd een kampdorp. Hier zijn
werkplaatsen, herbergen, bordelen en winkels te vinden.

Vicus en canabae
In de buurt van een Romeins fort ontstaat altijd een kampdorp. Bij een castra
(legioenskamp) noemen de Romeinen dat een canabae, bij een castellum (fort) vicus
(mv. vici). Ons woord ‘wijk’ is daarvan afgeleid. De kampdorpen liggen op militair
terrein en vallen onder het bevel van de legerleiding.

Een kampdorp heeft werkplaatsen, herbergen, bordelen en winkels. Een soldaat kan
dus naar het kampdorp voor spullen, vermaak en lekkernijen. In de werkplaatsen
maken de bewoners aardewerk, helmen, schoenen en wapens. Ook repareren zij
uitrustingsstukken van het leger.

De bewoners
Behalve ambachtslieden, uitbaters en handelaren wonen soms ook de vriendinnen
en kinderen van de soldaten in het kampdorp. De relatie is wel ‘illegaal’: een
Romeinse militair mag pas trouwen na zijn diensttijd van 25 jaar.

Het kampdorp herbergt ook veel tijdelijke bewoners: reizende ambtenaren,
kooplieden, handelaren en koeriers. De meeste vici beschikken dan ook over een
herberg, poststation en wisselplaats voor paarden.

De bewoners van een kampdorp hebben een eigen begraafplaats. Andere
voorzieningen zoals de kades en het badhuis gebruiken soldaten en
kampdorpbewoners wel gezamenlijk.

2. Leven in de stad

Met de komst van de Romeinen ontstaan de eerste steden in ons land: Ulpia
Noviomagus en Forum Hadriani.

De indeling
Een typische Romeinse stad bevat de volgende elementen: religieuze gebouwen,
openbare gebouwen zoals marktplaatsen, badhuizen, theaters en bestuurlijke
gebouwen. Er zijn ook vaak verdedigingswerken. Bij de bouw van een stad letten de
Romeinen op stevigheid, doelmatigheid en smaak. Zij geven de voorkeur aan
monumentale, versierde gebouwen.

Net als bij de opbouw van een castellum verdelen de hoofdstraten het terrein in vier
rechthoeken. Op het snijpunt van deze straten ligt de marktplaats (forum). De
belangrijkste tempel van de stad ligt hier net naast.

Romeinse steden beschikken over waterleiding, afvoerkanalen en
gemeenschappelijke toiletten. Onder het stadsbestuur vallen ook de politie en de
brandweer. Alle andere diensten zijn in particuliere handen.

Stadsbewoners
De bewoners van een stad zijn zowel Romeinse burgers als peregrini, vrije inwoners
van inheemse afkomst. De meeste burgers behoren tot de middenklasse. De luxe en
omvang van de woningen hangt af van de status en rijkdom van de eigenaren.

De stedelingen kopen veel van hun dagelijkse benodigdheden op de markt. De
prijzen van de eerste levensbehoeften zoals brood en olijfolie zijn voor iedereen
betaalbaar.

Ambachtslieden
De ambachtslieden wonen en werken meestal bij elkaar. Soms verenigd in gilden
(collegia), soms zijn de bakker, slager en bierbrouwer elkaars buren. Hun winkels zijn
naar de straat gericht met een woonvertrek erboven. De ambachtslieden doen veel
van hun werk op de binnenplaats achter de winkels.

3. Vrije Tijd

De familie
De families in de steden zijn groot en omvatten ook de grootouders, slaven en
vrijgelatenen. Vrouwen nemen geen deel aan het openbare leven, maar houden zich
bezig met het huishouden en het gezin. Romeinen trouwen uit vrije wil en uit liefde.

Eten en drinken
Op het dagelijkse menu van de soldaten staat bijna een kilo brood en pap aangevuld
met verschillende soorten groente, fruit en vlees. De soldaten eten meestal
rundvlees, maar schaap, kip, varken en vis zorgen voor afwisseling.
Zanglijsterborstjes zijn een ware delicatesse.

Olijfolie is een basisingrediënt van de Romeinse keuken. Kruiden als dille,
karwijzaad, koriander, peterselie, selderij en venkel geven het eten meer smaak.
Honing komt zowel in desserts als in andere gerechten voor. Een geliefde saus is
garum, gemaakt van rottende visresten. De Romeinen drinken wijn en bier.

Er zijn een aantal websites met recepten zoals Coquinaria en Antique Roman
Dishes-Collection (eng). De Romeinen koken met kookpotten op een open vuur.
Voedsel bewaren zij in vaten of kruiken (amforen). Luxe aardwerk zoals terra sigillata
dient als servies. Alleen de welgestelden hebben vaatwerk van brons of glas.

Lezen en schrijven
In de Romeinse tijd kunnen de meeste soldaten en een deel van de burgers lezen en
schrijven. Dit is te zien aan ingekraste opschriften, graffiti, op aardewerk. Schrijven
gebeurt met een metalen of benen stift (stilus) op een houten plankje dat bestreken
is met was. Bij versturing wordt het plankje afgesloten met een zegeldoosje, zodat de
ontvanger weet wie de afzender is.
Zelfs degenen die kunnen lezen en schrijven, zijn meestal nauwelijks op de hoogte
van de gebeurtenissen in de rest van het rijk. Informatiebronnen zijn beperkt tot
officiële boodschappen en verhalen van reizigers.

Het badhuis
Een bezoek aan het badhuis vormt voor veel Romeinen een vast onderdeel van de
dag. Het badritueel bestaat uit een afwisseling van baden met verschillende
temperaturen. De Romeinen smeren zich in met een mengsel van olijfolie en zand.
Daarna schrapen zij hun lichaam schoon met een badschraper. Het toiletgerei
bestaat verder uit pincetten, oorlepeltjes, scheermessen, scharen, kammen en
handspiegels.
Maar er is nog veel meer te doen in het badhuis: sporten, vergaderen, zaken doen,
eten en luisteren naar voordrachten van dichters en filosofen.
Spelen
Openbare spelen als gladiatorengevechten, dierengevechten en
theatervoorstellingen zijn van groot politiek belang. Dat geldt ook voor de vele
religieuze en politieke feestdagen.

Andere vormen van vermaak zijn damspelen en dobbelen. Gezelligheid zoeken de
Romeinen bij voorkeur thuis bij het gezin. De herberg heeft een dubieuze reputatie
omdat er meestal ook een bordeel te vinden is.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 8.9/10 (15 votes cast)
Special: dagelijks leven, 8.9 out of 10 based on 15 ratings